Non solum Pokemonstra…

Forte incucurri in paginam retialem Musei Archaeologici Florentiae (MAF) ubi simulacrum magni momenti conservatur. De Chimaera Arretii agitur, opus praestantissimum artis Etruscae V saeculo vel initio IV a. Ch. n. effectum, sed adhuc actuale eius significationis causa. Enim “Id Chimaera est” aut “Chimaeram insequeris” dicere solemus ut indicemus desiderium, imaginationem vel somnium impossibile.

1280px-Chimera_d'arezzo,_fi,_04
Chimaera Arretii

Chimaera, monstrum formatum ex tribus animalibus, leone, capra et serpente, ignem ex ore spirans, fructus unionis inter Echidnam et Typhoeum, genita una cum Cerbero, Orthro et Hydra Lernaea, a Bellerophonte occisa est potissimum ope  equi alati Pegasi.

IMG_3899
Gemma Romana repraesentans conflictum inter Chimaeram et Bellerophontem Pegasum equitantem

Creatura mythologica iam comparet in Iliade homerica (VI, 180-183):

ἣ δ᾽ ἄρ᾽ ἔην θεῖον γένος οὐδ᾽ ἀνθρώπων,
πρόσθε λέων, ὄπιθεν δὲ δράκων, μέσση δὲ χίμαιρα,
δεινὸν ἀποπνείουσα πυρὸς μένος αἰθομένοιο,
καὶ τὴν μὲν κατέπεφνε θεῶν τεράεσσι πιθήσας.

Sed etiam in operibus Vergilii, Hesiodi, Platonis et Phaedri apparet.

Quid igitur repraesentat animal istud? Variae hypotheses proferuntur. Sunt qui putant Chimaeram summam vitiorum: leo violentia est, serpens perfidia et capra luxuria. Contra virtus in Bellerophonte incarnatur. Alchimia professores autem Chimaeram ita explicabant: leo est animus, vis, sol, calor aestasque; serpens repraesentat malum, noctem, senectutem hiememque; capra denim est transitio, crepusculum, autumnus et ver. Ergo in Media Aetate  Chimaera facta est signum mutationis, sed significatione negativa praeditum.

Cum anno MDXXXIII simulacrum inventum est, id fractum erat. Fuit ideo necessarium opus recomponere. Hoc faciendo refectores magnum et grave mendum commiserunt: serpens enim invehi debuisset contra Bellerophontem et non cornu caprae mordere! Sed errare humanum est, nonne?

Heri sicut hodie homines monstra fugentia insequuntur vel monstra effugiunt. Heri Chimerae, hodie Pokemonstra.

pokemon-go-2-600x353
Ludus electronicus “Pokemon go”

Dum nos disiungat mors

Verbis graecis ἔρως καὶ θάνατος saepissime utimur ut indicemus duas vires quae humanam vitam concutiunt.  Re vera tale binomium non pertinet nisi secundo loco  ad culturam graecam. Enim in Graecia amor est alternis vicibus insania, extasis, furor et dolor, sed plerumque est experientia voluptuosa aut vivenda aut desideranda. Cupio dissolvi, secundum Philippum Ariès (“Histoire de la mort en Occident”), ad amorem iungitur a saeculo XV, cum Saltatio Mortis, melancholica et casta, in saltationem lascivam se convertit. Attamen notus casus Orphei nexum inter amorem et mortem anticipare videtur. Epilogus eventus infelix est, ut omnes scimus.

orfeo

Sed curnam Orpheus aversatus est? Cantor Italicus Robertus Vecchioni in pulchro carmine “Euridice” fingit divinum cantorem, uxore restituta, timere ne Eurydice, frigore mortis regustato, tacta amore recalescere nequeat. Patricius Suskind autem in exagio “De amore et morte” explicationem differentem proponit: Orpheus, sicut omnis lyricus cantor, tergis spectatoribus revolutis  diu canere non potest; contra eius naturam est.

Quod Orpheo impossibile fuit, id est compromissum inter duas vires pristinas existentiae obtinere, possibile fuit cuidam pari quod vixit  aetate  quae ante hominum memoriam fuit . Agitur de viro et muliere quorum sepulcrum recenter inventum est in Russia apud lacum nomine “Baikal”. In tumulo strati iacent mas et femina qui manus suas iungunt.

baikal5
Mas et femina manus suas in sepulcro iungunt.

 

baikal4
Mas ornatus est anulis arcanis; eius caput cervi dentibus circumdatum est.

Nescimus utrum coniuges an fratres an simpliciter propinqui sint. Placet mihi fingere eos coniuges esse qui etiam post mortem amore iuncti maneant.

Amor et mors multorum poetarum carmina inspiraverunt. Inter omnes mihi cari sunt versus Iacobi Leopardi, qui in poesi cui titulus est “Amore e Morte” fratres vocat haec dua principia quae Cosmum regunt:

Fratelli, a un tempo stesso, Amore e Morte
ingenerò la sorte.
Cose quaggiù sì belle
altre il mondo non ha, non han le stelle.
Nasce dall’uno il bene,
nasce il piacer maggiore
che per lo mar dell’essere si trova;
l’altra ogni gran dolore,
ogni gran male annulla.

 

In primis salus

“Corpus tuum templum aestima. Id respecta, sacrum est.” aiebat Hippocrates, artis medicae pater. Sed quia perditam salutem restituere difficile est, Schola  Medica Salernitana, prima universitas Europae Mediae Aetatis reputata , in aphorismatibus praecepta ad salutem tuendam condensavit. Tales sententiae collectae sunt in opere cui titulus est “Regimen Sanitatis Salernitanum”, versibus scriptum saeculo XIII exeunte ut consilia melius comprenderentur et memoria tenerentur a discentibus, quorum pars maior olim instrumentis  scriptoriis priva erat.

ScuolaMedicaMiniatura
Schola Medica Salernitana

Regimen_Sanitatis_Salernitanum

Summa doctrinae Salernitanae condensatur in versibus sequentibus, modum vivendi salubrem et tranquillum suggerentibus:

Si vis incolumem, si vis te reddere sanum,

Curas tolle graves: irasci crede profanum:

Parce mero, coenato parum: non sit tibi vanum

Surgere post epulas: somnum fuge meridianum:

Non mictum retine, nec comprime fortiter anum.

Haec bene si serves, tu longo tempore vives.

Si tibi deficiant Medici, medici tibi fiant

Haec tria: mens laeta, requies, moderata diaeta.

scuola_medica_salernitana-300x222

Igitur principium primum artis medicae Salernitanae praevenire, praecavere est:

Principis obsta, sero medicina paratur.

Praesertim utilis est cena levis:

Ex magna coena stomacho fit magna poena

15C Austrian simple meal

Deinde, cena consumata, deambulare opportunum est:

Post coenam passus mille meabis

Digestio res magni momenti est; enim

Mala digestio, nulla felicitas.

Quamobrem, quia Prima digestio fit in ore , cibum bene manducare suggerebatur, ut mane stomachus  suo munere bene fungeret. Enim

Cacatio matutina est tamquam medicina

Tandem adiungebatur:

Mingere cum bumbis est bonum lumbis

salerno

Medici Salernitani et praecepta salutaria offerebant:

Si fore vis sanus, ablue saepe manus

Nec, dulcia in fundo, deesse poterant consilia de sexu:

In die perniciosum; / in hebdomada utile; / in mense necessarium.

Si autem quis pituita laborabatur, scire debebat sexum etiam gravedinem curare. Aphorisma sine fallo est:

Coito, medicina catarri!

Id est, quo magis coitum habes, tam magis celeriter catarrhus evanescit.

Alia et lepida praecepta in scripto Salernitano inveniri possunt. Si vultis lectionem prosequi, potestis nexum hunc tangere: Flos medicinae Scholae Salerni

 

De Natura noverca

Abhinc aliquot diebus feriis aestivis fruor in Camunorum valle. Versor in pagulo separato nomine ‘Creelone’ apud Burnium (Borno), vicum in corde Alpium Orobiarum situm.

IMG_3807
Omnibus diebus, statu caeli sinente, per calles montanas ambulo aerem purum respirans et amoenos prospectus mirans.

IMG_3822IMG_5923

 

 

 

 

 

 

Sic mens mea alternis vicibus et vacua facta est et repleta cogitationibus variis. Impassibilis rerum naturae maiestas, exempli gratia, in mentem meam revocavit illum celebrem dialogum cui titulus est “Dialogo della Natura e di un Islandese” scriptum a Iacobo Leopardi, poeta, philologo et philosopho, cuius forma mentis me fascinat.

copertina_operette_morali
Argumentum dialogi fortasse non omnibus notum est: Islandicus quidem se disiungit a societate et ab hominibus eorum vehementiae et aemulationis causa. Hoc facto, de inhospitalitate regionis Islandicae se interrogat. Incipit igitur iter facere per omnem orbem terrarum ut locum meliorem et aptiorem animo humano invenire possit. Ita reperit coeli status varios, sed semper naturae humanae noxios. Peregrinatio ergo fit impossibilis fuga quae eum ducit ad conspectum eius acerrimae inimicae, Naturae ipsius. Cum ea Islandicus dissertat de physicae legibus quae universum regunt. Tales leges – Natura explicat – non ad bonum hominis creantur. Islandicus deinde e Natura quaerit: “Cui placet vel cui prodest ista infelicissima universi vita?”. Dum in talibus cogitationibus stant, fertur supervenisse duos leones  tam macros propter inediam qui vix vim habuerunt ut Islandicum ederent. Alii autem aiunt, dum Islandicus loquebatur, ventum fortissimum surrexisse et eum in terram stravisse et super eum superbum mausoleum ex arena factum aedificavisse.
Ergo Natura ullum responsum Islandico dat. Enim, secundum Iacobum Leopardi, “omnia arcana sunt, dolore nostro excepto” (“Arcano è tutto, fuor che il nostro dolor.”-“Canti”,  “Ultimo canto di Saffo”).

Facetiae, nugae, lepores

Secundum antiquum adagium italicum “Risus bonum sanguinem facit”, id est salutem iuvat. Saltem ita videtur.

puero1
Commentarii de Inepto Puero
puero2.png
Commentarii de Inepto Puero

 

Sed antiqui de risu aliter cogitabant. Eorum sententia enim ridendo vel, ut melius dicatur,  nimis ridendo, aequilibrium nostrum amittimus. Socrates, exempli gratia, homines hortabat ne amantes risus essent, quia risus immodicus immodicam commutationem interiorem producit (Πολιτεία 3, 388e).

IMG_3778

Romani severiores Graecis erant: “risus abundat in ore stultorum” – aiebant. Attamen id non impediebat quominus Graeci Romanique facetias diligerent. Etiamsi eae voce tradebantur, tamen ad nos pervenit opusculum cui titulus est “Philogelos”, quinto saeculo p. Chr. n. scriptum, in quo CCLXV nugae colliguntur.

Come_ridevano_gl_

Antiquitus igitur ita ut temporibus nostris genera nonnulla personarum extabant quae variis rationibus facetiarum argumentum praecipuum erant: avari, zelotypi, invidi, incolae quarundam urbium, et feminae, praesertim illae coxis laetis praeditae, ut ita dicam. Peculiaris observantia deferebatur anibus, quae secundum quoddam locum commune Graecis carum, sexus perenniter sitientes erant. Exemplum vobis offero.

Γυναῖκες

245 A
Νεανίσκος γραίας δύο καπριώσας ἐκάλεσε, πρὸς δὲ τοὺς οἰκείους διακόνους ἔφη· τὴν μίαν κεράσατε, τὴν δὲ θέλουσαν ἀφροδισιάσατε. αἱ δὲ ὑφ᾽ ἓν εἶπον· ἡμεῖς οὐ διψῶμεν.

Imperitia quoque risum movebat, ut facetia sequens monstrat:

Ἀφυεῖς

201
Ἀφυεῖ μάντει προσελθών τις ἐξ ἀποδημίας ἀνιὼν ἠρώτα περὶ τῶν οἰκείων. ὁ δὲ εἶπεν· ὑγιαίνουσι πάντες, καὶ ὁ πατήρ σου. τοῦ δὲ εἰπόντος ὅτι ὁ πατήρ μου δέκατον ἔτος ἔχει ἀφ’ οὗ ἀπέθανεν – ἀπεκρίνατο· οὐδὲν γὰρ οἶδας τὸν κατὰ ἀλήθειάν σου πατέρα.

Alia exempla hic legi possunt

Romae autem facetiae Italo aceto condiebantur. Italum acetum Horatius (I, 7, 32) definivit quendam spiritum plebeium inverecundum, causticum et vulgarem, sed iocis effervescentibus plenum.

cicero

Dicitur Cicero ipse fuisse vir magni leporis. Enim cum Lentulum, generum suum, exiguae staturae hominem, longo gladio accinctum vidisset, “Quis” – inquit – generum meum ad gladium alligavit?” . Traditur etiam illum oratorem, dum in tribunali causas agebat, iudicum iuratorum risum movere opportune scivisse. Varia exempla huius Arpinatis  dotis nobis sunt: “Qualem existimas, qui in adulterio deprehenditur?”, olim quaesivit ex adversario Pontidio. “Tardum!”, adiunxit Cicero.

 

Lepos Romanus et in inscriptionibus testimonium habet. Nota est inscriptio  Aeserniae inventa et in Museo Lupariensi (Musée du Louvre) conservata:

epigrafeisernia

L. CALIDIVS EROTICVS
SIBI ET FANNIAE VOLVPTATI V(ivus) F(ecit)
COPO COMPVTEMVS: HABES VINI I (sextarium unum); PANE(m)
A(sse) I; PVLMENTAR(ium) A(ssibus) II; CONVENIT; PVELL(am)
A(ssibus) VIII; ET HOC CONVENIT; FAENVM
MVLO A(ssibus) II; ISTE MVLVS ME AD FACTVM
DABIT

Caupona porrigit computum viatori qui nihil contra dicit de pretio vini, panis, plumentarii et gratiarum cuiusdam puellae, at facete exclamat duos asses causa faeni mulo solutos eum perdituros esse.

Facetiae igitur multae, variae, iucundae et utiles apparent. Sed non omnes apti sunt ad eas narrandas, quia nugae res seria sunt!

 

 

De parva mea Odusia

Tacere non possum de itinere meo hesterno. Abhinc aliquot dies iam locuta sum vobis de ponticulo quod artifex bulgaricus Christo super aquas lacus Sebini creavit. Opus “The Floating Piers” nuncupatum singulare, sui generis primum atque unicum est.Quamobrem id ardenter visere volebam. Insuper facile est autoraeda petere lacum Sebinum (lago d’Iseo) qui non longe abest ab urbe mea (Cremona-Iseo).

Multum minus facile autem fuit ad ponticulum pervenire et ambulationem expetitam conficere varias propter difficultates. Iam sciebam concursum peragratorum altissimum esse (centum milia turistorum per diem). Ideo decrevi consilium sequi amicae, quae iam diebus praeteritis excursum fecerat. Ut ea mihi suffuserat, ut in scapham conscenderem Montem Insulam (Monte Isola) petens non Sulcium (Sulzano) ii, ut maior pars personarum facit, sed Sarnium (Sarnico) ubi, secundum amicam, numerus viatorum multum inferior esse debuisset.

 

IMG_5325Sarnico

IMG_5542

Sed omnes spes vanae factae sunt cum in vico pedem posui: longissima series hominum varia sexu, aetate et lingua, ante tesserarum officium iam primis diluculi lucis stabat ad emendas tesseras ad navigationem necessarias.

IMG_5321

Consequenter circiter tres horas expectare debui ut tesseram navigationis ego quoque emere possem. Sed solum duabus horis post tesserae emptionem egredi potui.
Interea decrevi vicum Sarnium visitare et ambulare apud oras lacus in cuius aquis candidos cycnos mirare potui.

IMG_5326

Deinde cum quadraginta quinque minuta enavigavissem, tandem Montem Insulam attigi.

IMG_5536IMG_3653Sulzano

Impatiens ponticulum calcandi, denuo delusa mansi: iterum expectandum mihi fuit antequam desiderium meum efficere possem. Enim tantum quinquaginta personae alternis vicibus ad ponticulum accedere poterant.

IMG_5547
Vicissitudine mea expectata, demum aliquot gradus descendi et pedes meos in ponticulo posui.

IMG_5551IMG_5720

Deinde contenta ambulavi aspectum amoenum mirans sub sole cocenti et ultimo idem laboriosum iter inversum usque ad vicum Sarnium feci Cremonam perveniens tredecim horis post discessum meum.

IMG_5763

Parvae meae Odusiae restant hodie quattuor res: lassitudo, dolor capitis, erythema solare et praesertim magna satisfactio.

IMG_3749

Miraculum actum est

Visne super aquas ambulare? Ita, bene audivisti! Sicut Iesus Christus super aquas maris ambulavit, tu quoque mirabiliter undas cuiusdam lacus domare potes. Miraculum tale in Italia fit, definite in parvo vico Longobardiae inter Brixiam et Bergomum sito, Sulcio (Sulzano) nuncupato. Lacus Sebinus huius vici oras alluit.

IMG_3658panoramaIseo
Aspectus lacus Sebini

Sed festina! Enim prodigium istud possibile erit tantum a die XVIII mensis Iunii usque ad diem III mensis Iulii.  Talis rei mirabilis inventor est quidam artifex bulgaricus Christo appellatus (nomen omen!), qui super aquas lacus Sebini collocavit ponticulum cui anglice nomen dedit “The Floating Piers”.

IMG_3656passerella
The Floating Piers
christo
Artifex Christo

Tria chilometra  longum est opus quod iungit vicum Sulcium (Sulzano) cum Monte Insula (Monte Isola), insula maiore in lacu fluctuante.

Iam multi visitatores ad oras lacus longobardici accurrerunt ut novelli Redemptores fierent.

IMG_3655turistisupasserellaIMG_3653Sulzano

Sic ambulando mirari potuerunt aspectum amoenissimum et noctu et diu.

IMG_3654passerellanotte

Et tu quid expectas?