O saeclum infacetum et grossum!

Catulli lingua, etsi doctissima, aliquando simplex, politissima, pluribus accessibilis videri potest. Sed apparentiae fallaces saepe sunt. Consideremus, e.g., hoc carmen:

Salue nec minimo puella naso
nec bello pede nec nigris ocellis
nec longis digitis nec ore sicco
nec sane nimis elegante lingua,
decoctoris amica Formiani.
ten prouincia narrat esse bellam?
tecum Lesbia nostra comparatur?
o saeclum insapiens et infacetum!

(C. Valerius Catullus, Carmina, XLIII)

lesbia2
Lesbia (John Reinhard)

Non difficile est his in versibus recognoscere notum locum pulchritudinis Lesbiae, quae, formosa foris et intus, omnibus una omnis surripuit Veneres (Carmina, LXXXVI). Talibus verbis Catullus feminam suam aperte magnificat, quia praeditam formositate perfecta, modo Platonico abstracta. In carmine  quadragesimo tertio autem nulla comparatio cum Lesbia ammittitur a poeta, qui rem in se ipsa simplicem artificiosissime exprimit: imminutione, id est contrarii negatione, utens, magister poetarum neotericorum Lesbiam e contrario describit invectiva asperrima componendo contra puellam quae se Lesbiae aequari sinere audebat.  Minime simplex est igitur hoc carmen, ut numerosae et differentes versiones textus in linguam Italicam translati demonstrant. Hic ex ordine nonnullas legere potestis.

1. Salvatore Quasimodo (1955)

Salve ragazza! Naso non hai piccolo,
ed il piede non bello, occhi non neri,
dita non lunghe, bocca non stretta,
parola non precisa né elegante,
amica di Mamurra smidollato.
E dicono a Verona che sei bella?
E paragonano te alla mia Lesbia?
O secolo ignorante e grossolano!

2. Enzo Mandruzzato (1982)

Salve, ragazza dal naso non piccolo,
dal piede non grazioso, occhi non neri,
dita non lunghe, bocca non ben netta,
conversazione non troppo elegante,
amante di un fallito in quel di Formia.
In provincia ti dicono graziosa?
Vieni paragonata alla mia Lesbia?
Tempi stupidi. Tempi senza spirito.

3. Guido Ceronetti (1983)

Nasino grosso, piede porcino,

occhi slavati, dita tozze,

carie in bocca, parlata argotica:

buongiorno a te, ragazza

del Bancarotta di Formia.

Sei tu che i provinciali

chiamano bella? E la mia Lesbia

qualcuno ha osato paragonare a te?

Oh mondo ottuso e cieco!

4. Mario Ramous (1988)

   Buon dio, ragazza, con quel nasone,
quei piedacci, con gli occhi spenti,
quelle dita tozze e la bocca molle,
con quel tuo linguaggio volgare,
proprio te, puttanella di quel fallito
di Formia, dicono bella i provinciali?
e ti paragonano alla mia Lesbia?
O società imbecille e senza gusto.

5. Guido Paduano (1998)

   Salve, ragazza dal naso non piccolo,
dai piedi non belli, dagli occhi non neri,
le dita non affusolate, la bocca
non asciutta, la parlata non elegante,
amica del bancarottiere di Formia!
E i provinciali dicono che sei bella?
Ti confrontano con la mia Lesbia?
Che mondo volgare e stupido!

6. qm1 (2008)

   Ciao, bambola: nasino mica piccino,
gambe mica dritte, occhietti mica accesi,
dita mica snelle, labbra mica strette,
e, poi, boccaccia mica proprio raffinata,
amichetta di quel stracotto del Formiano.
I burinacci ti descrivon te carina?
ti mettono a confronto la mia Lesbia?
Che mondo senza sugo e senza gusto!

Non minus docta quam poesis Catulliana apparent carmina Italica quorum lexicon aliquando mihi quoque obscurum est. Ego enim significationem adiectivi “argotica” ignorabam!

CatullodaLesbia_LawrenceAlma-Tadema
Catullus apud Lesbiam (LawrenceAlma-Tadema)

Ad concludendum, in carmine XLIII obiectum polemicum Catulli non est tantum amica Formiani, sed potius mundus provincialis, tam infacetus et grossus.

___

1 ignotus blogator

Annunci

De “siesta” demolienda

Hispani appellant “siesta” brevem refectionem cottidianam quam primo tempore postmeridiano agunt. Verbum “siesta” ex aetate Romana originem capit. Hora sexta erat enim pars diei inter meridiem et horam tertiam comprehensa, intervallum temporis in quo horae calidiores erant. Tale momentum postprandiale aptum erat ad vires recuperandas ut negotia diei pergi possent. Romanorum consuetudo in Peninsula Hiberica permansit usque ad tempora nostra et in orbis terrarum aliis regionibus diffusa est.

siesta2

“Echarse la siesta” mos est valde diffusus etiam in Europa. Secundum inquisitionem quandam, pauci Hispanicorum (9%) meridiari videntur, autem Germani (22%), Itali (15%), Britanni (14%) et Lusitani (8%) saepius et ex consuetudine ad meridiationem se dant.  Enim maior pars Hispanicorum, qui in magnis urbibus vivunt, meridiari non solent, praesertim quia longe a propriis domibus laborant vel quia moram post prandium sibi concedere non possunt. Hoc enim eos cogeret laboris diem nimis sero terminare. Hic usus igitur tam Hispanus quam putatur non est.

siesta_JoséLuisGarciaPascual
Siesta (José Luis Garcia Pascual)

Cupiditas dormiendi naturalissima est. Enim, post pastum, sanguis e systemate nervoso ad systema digestivum it. Hic status somnum provocat, quam ob rem corpus nostrum parvam refectionem petit ad pastum digerendum et ad energiam acquirendam ut diem reliquum prosequi possit. Demonstratum est quantum bona meridiatio menti corporique prosit.

Sed meridiatio sub ferreis condicionibus agenda est:

  • meridiatio optima non plus quam mediam horam durare debet, ne in cerebro nostro somnus profundus incipiatur;
  • meridiatio non agenda est statim post pastum, quia illo in momento processus digestivus initium habet;
  • melius est in sponda vel in pulvinari meridiari potius quam in lecto, quia hic ultimus somnum levem non favet, rem hanc maxime exoptandam.

siestaomer

Quid igitur vobis augurare possum? Somnum non brevem nec nimis longum, sed plenum.

Fabula brevis: prohibere non est educare

Noli bellaria furare!

Vas castanearum malorum conditivorum sublime  assurgebat super parvam figuram in solo culinae sedentem, toto in eius speculatione animo intentam. Mater eo ipso die id ad placentam conficiendam emerat, sed erga filium suum categorica fuerat: “Vas aperire non debes. Utcumque non posses, ponam id in loco tibi nimis alto”. Deinde in domum superiorem ascenderat, puerulum relinquens curiositate non satisfactum. Ex imo eam dulcedinem infans obtuebatur, colorem eius admirabatur et pittacium illud pulchrum ornamentorum plenum. Iam saporem degustabat. Forsan, sic cogitabat, si paululum tantum gustavisset, quantitas sufficiens ad crustum faciendum remansisset. Ei, re vera, unum coclear tantum sufficiebat. Prehendit igitur sellam et eam accessit ad altum armarium super sedem ascendens. Etsi brachium protendebat, vas semper nimis alte erat. Tunc scabelli recordatus est et descendit ut id caperet. Primum super sellam id posuit, deinde enisus est. Nihil. Aut is nimis parvus erat aut vas nimis alte erat, ut eius mater dixerat. Decrevit igitur omnia ostia aperire, super mensulam alium pedem posuit alium super ostium apertum collocavit, ut altius adveniret. Vas nunc pauca centimetra tantum ab eo distabat. Manum extendit ut id raperet, sed crus ob adminiculi, id est ostii, instabilitatem vacillavit: delicia illa iam procul erat. Tam vacillavit ut aequilibrium perderet. Pueri mater post nonnullas horas tantum casum animadvertit. Vane clamavit.

marmellata

Nemo umquam aperuit vas illud, quod quadraginta annos clausum permansit donec, domo alienata, possessores novi in purgamenta id iactaverunt.

Homo homini lupus

Laboris causa tempore careo ad blogum curandum. Quam ob rem pauca scribam.

Casu incidi in Alberti Einstein  sententiam quam numquam antea audiveram. Aforismus aliis verbis asserit quod primus  Plautus iam dixit in comoedia cui titulus est Asinaria: “lupus est homo homini“. Enim etiam scientiarum peritus efficaciter exprimit conceptum secundum quem homo movetur instinctu sui similem opprimendi. Haec sunt physici praemio Nobeliano laureati verba:

“Homo pyrobolum atomicum excogitavit, sed nullus mus in toto orbe terrarum laqueum ad mures capiendos construeret.”

topolino

Pessimus omnium animalium es, homo.

De pulchritudine controversa

Gradatim labitur aestas. Hoc in tempore anni Itali se parant ad pulcherrimam omnium feminarum Italarum eligendam. Hodie vespere enim coronabitur “Dominula Italia MMXVII” (Miss Italia 2017). Usque ad annum MMXIII televisio publica patria tale certamen pulchritudinis emisit, sed subinde emissio televisifica interrupta est variis rationibus, sed praesertim ob altum pretium emissionis et maxime ob multas controversias quas mercatus et usus corporis feminei suscitaverunt. Etiam apud nos magistra civium Cremae, urbis sitae non longe a Cremona, certamina pulchritudinis vetavit quia, eius sententia, tales competitiones figuram femineam humiliant (Crema, la sindaca mette il veto alle miss). Non defuerunt qui cum ea dissenserunt; non pauci enim sunt qui pulchritudinem virtutem putant et eam censent dotem utilem ad laborem inveniendum praesertim his temporibus inopia operarum vexatis.

Et quid de maioribus nostris? Antiqui certationes pulchritudinis non spernebant. Fortasse primum certamen huius generis iudicium Paridis considerari potest. Priami filius enim controversiam inter Iunonem, Minervam et Venerem, quae esset dearum pulcherrima, solvit premium Veneri tribuendo.

venus
Venus (S. Botticelli)

 

Etiam in operibus Sapphus, Alcmanis et Theophrasti testimonium est certaminum et feminis et maribus reservatorum et declamationibus poeticis comitatorum. Incertum est autem qui talium spectaculorum iudices fuerint; forsan mulieres agones femineos tantum iudicabant, mares autem arbitri erant in certationibus et femineis et masculinis. Graeci enim principium kalokagathiae sustinebant: qui pulcher est etiam quod ad mores pertinet bonus est. Etiam apud Romanos pulchritudinis contentionum documentum est. Cassius Dio testando affectionem Augusti erga Terentiam, Mecenatis uxorem, quae Romam reliquit ut in Galliam Octavianum sequeretur ad rumores vulgi vitandos, scribit tantam fuisse Imperatoris cupidinem adversus Terentiam ut olim eam coegerit interesse inter pulchritudinis certamen contra Liviam, Augusti uxorem. De certatione inter has duas feminas licet dubitare, sed non de talis generis agonum ortu.

Solomon-Toilet_Roman_Lady-906x1024
Toilet Roman Lady (S. Solomon)

Imperii Bizantyni aetate aliquid simile certaminibus pulchritudinis hodiernis erat modus quo imperatoris sponsa designabatur. In Biblia tandem legimus regem Assyrium Assuerum uxorem suam, Esther, elegisse ex mulieribus pulchris et incorruptis.

Igitur, quid adiungam? “Venisne tu de caelo profundo an surgis de abysso, Pulchritudo?” (C. Baudelaire)