De Aristotele equitato

Fertur Aristoteles, Graeciae summus philosophus necnon Alexandri Magni praeceptor, meretrice Phyllide exarsisse. Quae antea Alexandrum ipsum seduxerat et non tolerabat philosophum vetavisse principem Macedonicum eam convenire, quia iuvenis, iam amore captus, studia neglegebat. Phyllis igitur contra Aristotelem ulcisci ardebat. Quomodo id fecerit fortasse nescitis. Nonnullae imagines monstrant quendam virum a quadam femina equitatum. Probabiliter enim fascinans meretrix Aristoteli promiserat se philosopho concessuram esse, si Stagirites sivisset feminam eum tamquam equum equitare.

aristotele_e_phyllis_006

Haec narratiuncula fons inspirationis scriptoribus et philosophis fuit. In opere cui titulus est Historia duorum amantium, Aeneas Silvius Piccolomini, qui de amore inter Euryalum et Lucretiam canit, mentionem facit de casibus amorosis qui implicaverunt illustres personas, sicut Vergilium et Aristotelem:

[…] Quid tamen incassum, ait (miser), amori repugno? Num me licebit quod Julium licuit, quod Alexandrum, quod Hannibalem? Viros armatos refero. Aspice poetas: Virgilius per funem tractus ad mediam turrim pependit dum se mulierculae sperat usurum amplexibus. Excuset quis poetam ut laxioris vitae cultorem! Quid de Philosophis dicemus disciplinarum magistris et artis bene vivendi praeceptoribus? Aristotelem (tamquam equum) foemina ascendit, freno cohercuit et calcaribus pupungit.

Etiam Antonius Pucci in opere cui titulus est Il contrasto delle donne (De controversia feminarum) tale factum versibus Italicis revocat:

Po’ ch’Aristotel ebbe innamorato,
Gli disse: «in zambra, se tu vuo’ il mio amore,
Prima da me vo’ che sia cavalcato».
Egli assentì: ed ella il suo signore
Avea da parte fatto star celato,
Sì che vide ‘l maestro, e vide ch’ella
Il cavalcava con freno e con sella.

fillide

Nec hoc sufficit. Fridericus Nietzsche, philosophus Germanus linguis antiquis eruditus, in imagine capi voluit currui iugatus.

220px-Nietzsche_paul-ree_lou-von-salome188

Estne haec res casualis? Estne fabella vera an falsa? Si vera esset, narratio demonstraret etiam homines sapientissimos et moderatos improvisos esse posse et nonnulla secreta celare.

 

Annunci

De metamorphosi muliebri

Nuper legi hos versus ab Alda Merini tam mire scriptos ut non potuerim me abstinere quin eos Latine vertere conarer.

alda-merini

O feminae miserae et solae,

violatae ab eo qui

vos non cognoscit.

Feminae quae habetis manus

super infantiam,

secretis amoris exultantes,

sciatis voracitatem vestram

naturalem numquam satiatum iri.

Edetis pulverem,

insanire conabimini

neque succedetis,

semper possidebitis filum

rationis quod vos

in duas partes secabit.

Sed ex his profundis

 vulneribus exibunt

papiliones liberi.

(MA DA QUESTE PROFONDE FERITE USCIRANNO FARFALLE LIBERE, Alda Merini)

De contaminatione artium

Auscultetis, quaeso, hoc carmen, cari lectores.

mashup

De contaminationis musicalis exemplo agitur. Nova compositio enim conficitur duobus sive pluribus carminibus iunctis alterius vestigii partem vocalem alteri vestigio superponendo grammophoni sive instrumentorum musicalium electronicorum auxilio.

In operibus litterariis idem accidit. Saepissime enim quidam textus alios textus revocat, aliquando aperte, aliquando oblique.

Contaminationis modi duo sunt:

  1. citatio, quae est patentissima ex omnibus contaminationis formis: quidam textus sive quaedam pars textus ipsius reprehenditur sine modificatione ulla;
  2. mentio: quidam textus non recte designatur, sed tantum adlusus apparet et cum textu hospite sine vinculis litterariis miscetur.

Huius rei conscii antiqui scriptores erant, ut testimonia sequentia demonstrant:

Vergilius in operibus suis diversos secutus est poetas: Homerum in Aeneide, quem licet longo intervallo, secutus est tamen; Theocritum in bucolicis, a quo non longe abest; Hesiodum in his libris, quem penitus reliquit. (Servius, Commentarii in Vergilii Georgica)

[…] itaque fecisse illum (scil. Ovidium) quod in multis aliis versibus Vergilii fecerat, non subripiendi causa, sed palam mutuandi, hoc animo ut vellet agnosci … (Seneca rhet. suas. 3,7)

[…] a lectionibus <non> recessi. Sunt autem, ut existimo, necessariae, primum ne sim me uno contentus, deinde ut, cum ab aliis quaesita cognovero, tum et de inventis iudicem et cogitem de inveniendis. Alit lectio ingenium et studio fatigatum, non sine studio tamen, reficit. Nec scribere tantum nec tantum legere debemus: altera res contristabit vires et exhauriet (de stilo dico), altera solvet ac diluet. Invicem hoc et illo commeandum est et alterum altero temperandum, ut quidquid lectione collectum est stilus redigat in corpus. Apes, ut aiunt, debemus imitari, quae vagantur et flores ad mel faciendum idoneos carpunt, deinde quidquid attulere disponunt ac per favos digerunt et, ut Vergilius noster ait, « liquentia mella / stipant et dulci distendunt nectare cellas ». (Seneca, epist. 84,1-3)

Etiam in arte cinematographica tale artificium inest.  Ecce nonnulla exempla:

  1. quod anglice “remake” dicitur est aliae pelliculae refectio; e.g. De deturpato (anglice “Scarface”) refectio est homonymae pelliculae ab Haward Hawks moderata anno MCMXXXII;
  2. quod anglice “sequel” appellatur est episodium posterius quod consequentiam narrativam aliae pelliculae repraesentat; “Blade Runner 2049”, e.g., expectata prosecutio pelliculae homonymae a Ridley Scott moderata anno MCMLXXXII est;
  3. quod anglice “prequel” nominatur est episodium posterius quod ante facta cuiusdam pelliculae narrat;
  4. quod anglice “spin off” designatur est pellicula sive series quae repetit et auget pellicularum aut serierum principalium vel argumenta vel personas secundarias.

Contaminatio igitur methodus neccessarius in artibus esse videtur, quia

IMG_8270
(Bacchylides, pean. 5,1 ss.)

Alter ab altero discit / et olim et nunc. / Verborum umquam dictorum portas / invenire <res facilis non est>.