De contaminatione artium

Auscultetis, quaeso, hoc carmen, cari lectores.

mashup

De contaminationis musicalis exemplo agitur. Nova compositio enim conficitur duobus sive pluribus carminibus iunctis alterius vestigii partem vocalem alteri vestigio superponendo grammophoni sive instrumentorum musicalium electronicorum auxilio.

In operibus litterariis idem accidit. Saepissime enim quidam textus alios textus revocat, aliquando aperte, aliquando oblique.

Contaminationis modi duo sunt:

  1. citatio, quae est patentissima ex omnibus contaminationis formis: quidam textus sive quaedam pars textus ipsius reprehenditur sine modificatione ulla;
  2. mentio: quidam textus non recte designatur, sed tantum adlusus apparet et cum textu hospite sine vinculis litterariis miscetur.

Huius rei conscii antiqui scriptores erant, ut testimonia sequentia demonstrant:

Vergilius in operibus suis diversos secutus est poetas: Homerum in Aeneide, quem licet longo intervallo, secutus est tamen; Theocritum in bucolicis, a quo non longe abest; Hesiodum in his libris, quem penitus reliquit. (Servius, Commentarii in Vergilii Georgica)

[…] itaque fecisse illum (scil. Ovidium) quod in multis aliis versibus Vergilii fecerat, non subripiendi causa, sed palam mutuandi, hoc animo ut vellet agnosci … (Seneca rhet. suas. 3,7)

[…] a lectionibus <non> recessi. Sunt autem, ut existimo, necessariae, primum ne sim me uno contentus, deinde ut, cum ab aliis quaesita cognovero, tum et de inventis iudicem et cogitem de inveniendis. Alit lectio ingenium et studio fatigatum, non sine studio tamen, reficit. Nec scribere tantum nec tantum legere debemus: altera res contristabit vires et exhauriet (de stilo dico), altera solvet ac diluet. Invicem hoc et illo commeandum est et alterum altero temperandum, ut quidquid lectione collectum est stilus redigat in corpus. Apes, ut aiunt, debemus imitari, quae vagantur et flores ad mel faciendum idoneos carpunt, deinde quidquid attulere disponunt ac per favos digerunt et, ut Vergilius noster ait, « liquentia mella / stipant et dulci distendunt nectare cellas ». (Seneca, epist. 84,1-3)

Etiam in arte cinematographica tale artificium inest.  Ecce nonnulla exempla:

  1. quod anglice “remake” dicitur est aliae pelliculae refectio; e.g. De deturpato (anglice “Scarface”) refectio est homonymae pelliculae ab Haward Hawks moderata anno MCMXXXII;
  2. quod anglice “sequel” appellatur est episodium posterius quod consequentiam narrativam aliae pelliculae repraesentat; “Blade Runner 2049”, e.g., expectata prosecutio pelliculae homonymae a Ridley Scott moderata anno MCMLXXXII est;
  3. quod anglice “prequel” nominatur est episodium posterius quod ante facta cuiusdam pelliculae narrat;
  4. quod anglice “spin off” designatur est pellicula sive series quae repetit et auget pellicularum aut serierum principalium vel argumenta vel personas secundarias.

Contaminatio igitur methodus neccessarius in artibus esse videtur, quia

IMG_8270
(Bacchylides, pean. 5,1 ss.)

Alter ab altero discit / et olim et nunc. / Verborum umquam dictorum portas / invenire <res facilis non est>.

 

 

Annunci

De carminibus epigraphicis

Acrostichon est carmen primis litteris efficientibus. Clara sunt exempla carminum huius generis  in litteris Latinis. Argumentum II Plautinae comoediae cui titulus est Aulularia, e. g., est carmen acrostichon quod lectione columnari utitur ad titulum ipsius comoediae notandum:

ARGVMENTVM II

Aulam repertam auri plenam Euclio
Vi summa servat, miseris adfectus modis.
Lyconides istius vitiat filiam.
Volt hanc Megadorus indotatam ducere,
Lubensque ut faciat dat coquos cum obsonio.
Auro formidat Euclio, abstrudit foris.
Re omni inspecta compressoris servolus
Id surpit. illic Euclioni rem refert.
Ab eo donatur auro, uxore et filio.

Artificium poeticum utile est ad operis sensum condensandum. Aulula auri plena enim symbolum est avaritiae a Plauto damnatae, quia habitus execrabilis est qui humana commercia vitiat et periclitatur: Avaritia est habitus cum quo dives est pauper et mendicat  (III.77 – ArsBre: IX, 9).

Plautus
Plautus actor

Etiam Baebii Italici Ilias Latina versibus acrostichis initium habet:

Iram pande mihi Pelidae, diva, superbi
Tristia quae miseris iniecit funera Grais
Atque animas fortes heroum tradidit Orco
Latrantumque dedit rostris volucrumque trahendos
Illorum exsangues, inhumatis ossibus, artus.
Confiebat enim summi sententia regis,
protulerant ex quo discordia pectora pugnas,
Sceptriger Atrides et bello clarus Achilles.

Primae litterae primorum octo versuum auctoris nomen componunt, etiamsi initium versus septimi corruptum est. Baehrens proposuit emendationem ut primo tulerunt, quae plausibilis esse videtur.

Minus notus autem est usus versuum acrostichorum in inscriptionibus metricis. Ecce bonum quoddam exemplum:

IMG_8259

Carminis primae litterae formant nomen iuvenis defuncti, qui, ut patet, pantomimus erat a vulgo amatus non solum propter eius artem scaenicam, sed etiam propter eius probitatem, rectitudinem temperantiamque.

Sunt etiam carmina et acrosticha et telestica, quorum litterae initiales et finales simplices locutiones generant, ut in imagine sequente videre potestis.

IMG_8260

Sed minime facile erat, ut commentator Italice explicat, carmina talia recte componere!